پروتز دندان به دندان‌های مصنوعی گفته میشود که برای جایگزینی دندانهای اصلی از بین رفته به وجود آمده‌اند و در انواع مختلفی برای بیماران با شرایط مختلف وجود دارد. پروتز‌های دندانی میتوانند شامل همه دندان‌های موجود در یک فک باشد که معمولا ما آنها را با نام دندان مصنوعی میشناسیم و حتی این پروتز‌های دندان  میتواند مختص به یک دندان باشد.

پروتزها به طور کلی زیر مجموعه دو نوع اصلی قرار میگیرند و استفاده‌ی آنها در حوزه درمانی هم به زیبایی و هم به پزشکی بر میگردد یعنی بسیاری از افرادی که بیشتر یا همه دندان‌های خود را از دست میدهند در روابط اجتماعی خود از اوضاع نا‌به‌سامان دندان‌های خود دچار خجالت زدگی میشوند و همچنین برای آنکه بتوانند غذا‌های مختلف را بجوند و یا یک سری از غذا‌های خاص را میل کنند دچار مشکل میشوند و اغلب به دلیل آنکه نمیتوانند غذای خود را به درستی بجوند به مشکلات گوارشی نیز دچار میشوند که پزشک با استفاده از پروتزهای دندان مشکل این گونه بیماران را برطرف میکند.

انواع پروتز ثابت و متحرک دندان چیست؟

1-پروتز ثابت

پروتز‌هایی که با استفاده از چسبهای مخصوص به دندان و یا به ایمپلنت متصل میشوند را پروتز ثابت میگویند و به همین دلیل چسبیدن و ثابت بودن این پروتز به آنها ثابت گفته میشود و اگر به هر دلیلی  قصد جداسازی این پروتزها را داشتید باید به دندانپزشک مراجعه کنید.‌

در ساختار پروتزهای ثابت از یک لایه سرامیکی برای ساختن سطح جونده دندان استفاده میشود که این سطح سرامیکی حفظ ظاهر و زیبایی دندان را نیز بر عهده دارد. برای اینکه این روکشها ثبات داشته باشند باید به یک فریم متصل شوند که معمولا این فریمها را از فلزات و یا آلیاژهایی طلا، پالادیوم و تیتانیوم میسازند که البته امروزه به دلیل گران قیمت بودن طلا بیشتر از فلز تیتانیوم خالص استفاده میشود.

2-پروتز متحرک

پروتز متحرک در واقع همان دندان‌های مصنوعی یا دست دندان‌های سنتی هستند که به راحتی از دهان خارج میشوند و یا آنها را درون دهان قرار میدهند و  معمولا بیمارانی که تمامی دندان‌های خود را از دست میدهند از این پروتزهای دندانی متحرک استفاده میکنند.

بیمارانی که از این نوع پروتزهای دندانی متحرک استفاده میکنند ممکن است دچار تحلیل استخوان فک شوند و به همین دلیل هر چند مدت یکبار نیاز به بررسی وضعیت لثه بیمار و این پروتز دندان است.

که در کودکان خردسال تمیز کردن دندان دشوار می‌باشد. در این خصوص متخصص دندانپزشکی کودکان خدمات پیشگیرانه اولیه‌ای مانند تمیز کردن دندان ارائه می‌دهد. همچنین ممکن است خدمات تخصصی چون شیار پوش (فیشور سیلانت) یا فلوراید درمانی را برای جلوگیری از ایجاد پوسیدگی دندان ارائه دهد. به علاوه مشکلاتی که ممکن است در آینده بیمار به آن دچار شود را شناسایی کرده و راه حل های درمانی مناسب پیشنهاد می‌دهد.

 

پروتز کامل دندان چیست؟

خود پروتزهای کامل دندانی می توانند معمولی یا فوری باشند. یعنی در دو دسته مجزا قرار داده میشوند. پروتزهای فوری به صورت موقت استفاده میشوند و تا زمان آماده شدن پروتزهای کامل معمولی، میتوان از آن ها به عنوان جایگزین موقت دندان استفاده کرد. از لحظه کشیده شدن دندان ها تا حدود 12 هفته بعد، میتواند از پروتزهای موقت و فوری استفاده کرد.

بعد از اینکه پروتزهای معمولی دندان آماده شدند؛ پروتزهای فوری کنار گذاشته شده و دیگر مورد استفاده قرار نمیگیرند. با توجه به اینکه طی دوره بهبودی از کشیدن دندان ها، فک، و لثه ها تمایل دارند که کوچکتر یا جمع شوند، استفاده از پروتز فوری با مشکلاتی همراه خواهد بود و باید برای تنظیمات مجدد به متخصص دندانپزشکی خود چند باری مراجعه کنید.

 

پروتز دندان چگونه ساخته می‌شود؟

روند ساخت و آماده شدن دندان مصنوعی میتواند چند هفته طول بکشد و شما شاید لازم باشد چند جلسه برای اینکار به مطب دنداپزشک یا متخصص پروتز دندان خود مراجعه کنید. بر همین اساس، روند آماده سازی این دستگاه های دندانپزشکی چند مرحله خواهد بود:

  1. مرحله اول ارزیابی فک های بالا و پایین شما است. دندانپزشک موقعیت فک ها، هماهنگی و میزان فاصله بین آن ها را اندازه گیری میکند و به نوعی قالبگیری انجام میشود.
  2. بر اساس قالب گرفته شده از لثه ها و فک های شما، با کمک مواد مخصوص موم مانند و شکل پذیری مثل پلاستیک، پروتزهای دندانی ساخته میشوند.
  3. پروتز ها آماده جاگذاری و نصب میشوند.
  4. تنظیمات لازم جهت راحتی و آسایش بهتر نیز بعدها انجام میشود.

مراقبت از پروتز دندان

تفاوتی نمی‌کند کدام‌یک از انواع پروتز ثابت و متحرک را جهت درمان دندان‌پزشکی به‌کار گرفته‌اید. مراقبت از این پروتزها پس از اتمام پروسه، بسیار پراهمیت است. نگهداری و حفظ بهداشت دهان و دندان موجب افزایش طول عمر پروتزهای مورد نظر شده و کیفیت استفاده و کارکرد آن‌ها را بالا می‌برد.

 

در این بخش قصد داریم تعدادی از این مراقبت‌های ضروری را برشمرده و به یادآوری آن‌ها بپردازیم.

  1. لازم است تا چندین روز پس از ترمیم انجام شده،‌ از مصرف غذاهای خشک و سفت پرهیز کنید. پروتزها غالباً شکننده هستند و حفظ استحکام آن‌ها نیازمند مراقبت است.
  2. حفظ بهداشت با استفاده از مسواک و نخ دندان ضروری است. پس از هر وعده، پروتزها را تمیز کرده و کاملاً بشورید. ماندگاری غذا بر روی پروتز،‌ از کیفیت این مواد می‌کاهد. علاوه بر این نیازی به استفاده از خمیردندان در هربار شستشو نبوده و باید از برسی بسیار نرم، مخصوص دندان‌های مصنوعی استفاده کرد. لای دندان‌ها را با کمک نخ دندان پاک کرده و از به‌جا ماندن مواد غذایی جلوگیری کنید.
  3. پروتزها برای سالم ماندن نیاز به رطوبت داشته و لازم است داخل لیوانی آب با دمای محیط قرار بگیرند. در صورت عدم رسیدگی و رطوبت کافی، پروتز خشک شده و میزان شکنندگی آن بالا می‌رود.

مدت دوام پروتز دندان

در ابتدا عادت کردن به پروتز دندان کمی طول می کشد. ممکن است پروتز دندان به دلیل التهاب بافتی داخل دهان در جای مناسبش ثابت نشود و شما را اذیت کند که در این صورت باید به دندانپزشک مراجعه کنید ودر صورت لزوم پروتز دندان تنظیم شود . برای طولانی شدن مدت دوام پروتز دندان ، رعایت بهداشت الزامی است ، حتی در صورت نگهداری تمیز و خوب از پروتز دندانی دوام آن در طول حیات فرد است .